Viết chữ VIỆT theo lối VIỆT

Trần Sĩ Huân

 Thật là buồn cười khi đang ở Mỹ mà lại đi nói chuyện "Viết chữ Việt ..." . Tuy nhiên, nếu nhìn qua những dòng chữ Việt viết theo lối Mỹ sau 28 năm hội nhập vaò xứ này, trong những giao dịch giữa người Việt với nhau thì thấy đây cũng là vấn đề cần đề cập tới.

 Baì này không có mục đích nghiên cứu hay chỉ trích bất cứ ai mà chỉ đưa ra một vài nhận xét về cách viết chữ Việt ngày nay trên đất Mỹ, với một ít đề nghị xây dựng nằm trong phạm vi duy trì cách viết chữ Việt theo lối Việt trao đỗi giữa người Việt với nhau hầu tránh mọi thói quen dễ dãi đi dần đến chỗ bừa bãi.

 Như ai cũng biết, kể từ ngày di tản bất đắc dĩ vaò năm 1975 và những năm kế tiếp, một số khá đông người Việt-Nam đã đến định cư ở Mỹ, lúc đầu rải rác khắp các Tiểu bang theo sự phân bố của cơ quan Di trú Mỹ nhưng rồi vì vấn đề công ăn việc làm, khí hậu thích hợp và tình hoài hương mà đa số dồng bào chúng ta đã rũ nhau về những vùng nắng ấm, tìm việc tương đối dễ hoặc có trợ cấp tương đối cao, để sống với nhau, thỉnh thoảng gặp nói chuyện với nhau bằng tiếng Việt  cho ấm lòng kẻ tha hương trong muôn một.

 Trong thời gian đầu hội nhập vào xã hội Mỹ, đồng bào ta không sao tránh khỏi những đụng chạm văn hoá (Culture shock), nhưng đã cố gắng tìm cách làm quen để sống còn (survive) và thăng tiến. Những người trong những đợt di tản đầu tiên ( thế hệ thứ I )chắc còn nhớ những sự lủng củng xảy ra thường nhật như cách viết họ tên cuả mình lúc khai báo, cách ghi ngày tháng, cách tính thước tấc (feet, inch...), cách đo lường (pound, gallon...), nhất nhất đều rất xa lạ với chúng ta. Thế mà chỉ sau một thời gian ngắn, chúng ta đã vượt qua các trở ngại đó để hòa mình vào với xã hội Mỹ.

 Tuy nhiên, sau khi đã an cư lạc nghiệp rồi, một số đồng bào ta vì quen xử dụng cách thức viết theo lối Mỹ nên khi viết chữ Việt cũng hành văn theo lối Mỹ luôn, do tính dễ dãi mà ra, nhất là trong môi trường thương mại. Cách viết này không đúng văn phạm Việt-Nam đã đành mà còn không thích hợp với lối suy nghĩ cuả người Việt-Nam yêu quê hương, thương đất nước, vì như người xưa có nói : "Tiếng Việt còn, nước ta còn". Nếu tình trạng này kéo dài, sau này con cháu chúng ta sẽ xa dần cách viết chữ Việt theo lối Việt-Nam, tạo thành một thể văn lai căng, Việt không ra Việt mà Mỹ cũng không ra Mỹ, trong một câu độ mười chữ Việt thì hết ba chữ Mỹ. Ví dụ : [Anh nhớ "rì mai" (nhắc) tôi để tôi "phone" (điện thoại) cho tiệm ăn "order" (đặt) thêm ít món nữa].  Những câu nói hoặc cách viết cẩu thả này có thể sửa đổi dễ dàng nếu chúng ta để ý một chút khi viết chữ Việt. Nói như các giáo sư Mỹ khi dạy Anh văn cho chúng ta ; "Think in English, speak in English, write in English".  Vậy thì khi viết chữ Việt, chúng ta cũng nên : " Suy nghĩ theo lối Việt, nói tiếng Việt, viết chữ Việt".

 Do đó, ngày nào chúng ta còn ở trên đất Mỹ, còn phải chung đụng với các cộng đồng khác, thì buộc lòng chúng ta phải làm theo lối Mỹ để có sự thông cảm, thoải mái.

 Thí dụ 1 : Về họ và tên , viết theo Mỹ : Xuan Van Nguyen (Tên, Lót, Họ), không có dấu.
 Thí dụ 2 : Về ngày tháng , viết theo Mỹ : 8-20-2003  (Tháng, Ngày, Năm).

 Nhưng giữa người Việt với nhau, trong thư từ liên lạc, trên báo chí, trong quảng cáo Thương mại... xin đề nghị chúng ta nên viết theo lối Việt-Nam :

    Nguyễn Văn Xuân  (Họ, Lót, Tên) có dấu.
  Ngày 20-8-2003     (Ngày, Tháng, Năm)

cho thuận với lối suy nghĩ đầy tình cảm cuả người Việt-nam.

 Vẫn biết đây là việc nhỏ ít ai để ý, nhưng chúng ta đừng để sai phạm này dẫn qua sai lầm khác, riết rồi thành ra đương nhiên, ngày càng xa dần cách viết chữ Việt theo lối Việt. Không riêng gì ở Mỹ, ngay tại Việt-Nam cũng vì quen thói lơ là mà ngày nay vẫn còn viết 8h30 (chữ "h" là chữ đầu cuả tiếng Pháp"heure") thay vì 8g30 (chữ "g" là chữ đầu của chữ "giờ" Việt-Nam).

 Trên đây chỉ là vài ba thí dụ để lưu ý đồng hương, chứ không muốn làm mất lòng ai cả.

Chúng ta dễ dãi nhưng không bừa bãi. Chúng ta hòa nhập chứ không hòa tan.

 Xin thông cảm./.